Galileïplantsoen

Het Galileïplantsoen is het hart van de buurt: een lange groenstrook met in het midden de Molenwetering, aan weerszijden een rijweg en bakstenen woonblokken uit de jaren dertig. Het ligt tussen de Linnaeusparkweg en de Archimedesweg en kruist onderweg de Radioweg.

Buurt: Middenmeer, Watergraafsmeer, Amsterdam-Oost
Naam: 1922, kort na de annexatie van de Watergraafsmeer
Vernoemd naar: Galileo Galilei (1564–1642), Italiaans natuurkundige en sterrenkundige
Bebouwing: grotendeels 1928–1935, Amsterdamse School
Water: de Molenwetering, de oude afwateringssloot van de polder

Geleerden in de polder

Toen Amsterdam in 1921 de Watergraafsmeer annexeerde, moesten dubbele straatnamen verdwijnen. De gemeente koos voor Middenmeer een thema: natuurkundigen, wiskundigen en sterrenkundigen. Zo kreeg het plantsoen in 1922 de naam van Galileo Galilei, de man die als eerste een telescoop op de sterrenhemel richtte. Wie goed kijkt ziet dat de naamgever van de brug aan het einde van de strook, de Hans Lipperheybrug, de uitvinder van die telescoop is: de twee liggen letterlijk in elkaars verlengde.

Bruggen van Piet Kramer

De Molenwetering wordt op het Galileïplantsoen gekruist door twee lage bakstenen bruggen: brug 337 en de Jaap Kruizingabrug. Ze horen bij een reeks van vijf bruggen en duikers over de Molenwetering die de Dienst der Publieke Werken in 1928 in één keer aanbesteedde, naar ontwerp van Piet Kramer. Kramer was de bruggenarchitect van de Amsterdamse School; de combinatie van baksteen en graniet, de ijzeren balustrades en het afwisselende metselverband zijn kenmerkend voor zijn werk. De andere bruggen uit de reeks zijn de Hans Lipperheybrug (Archimedesweg), brug 338 (Johannes van der Waalsstraat) en de Henk van Laarbrug (Linnaeusparkweg).

Woonblokken uit de jaren dertig

Aan het plantsoen staan woonblokken van verschillende architecten die samen een rustig geheel vormen. Twee ervan zijn gemeentelijk monument: het blok herenhuizen met beneden- en bovenwoningen op nummer 111–133 (1933, Barend van den Nieuwen Amstel), dat over het hele plantsoen uitkijkt en naadloos aansluit op het een jaar oudere buurblok van J. van der Vorst, en nummer 109 (1931, C. Kruyswijk), de voormalige ambtswoning van de voorganger van de Apostolische kerk aan de Archimedesweg. Aan de korte noordoostkant van het plantsoen staat de kerk van het Apostolisch Genootschap.

Het plantsoen bedreigd en behouden

In 2022 wilde de gemeente een kwart van het plantsoen voor tien tot twaalf jaar inrichten als bouwkeet- en opslagdepot voor de vernieuwing van kabels en leidingen in de buurt. Bewoners verzetten zich tegen het verlies van al het groen en tegen het bouwverkeer, lieten boomeffectrapportages maken en stapten naar de rechter. In maart 2023 trok het stadsdeel het plan in; het plantsoen is in het voorjaar van 2024 in oude staat hersteld. Lees het nieuwsbericht.

In 2023 zijn na overleg met de gemeente twee verkeersplateaus aangelegd: bij de oversteek naar de Archimedesweg en bij de kruising met de Radioweg. In 2026 is vergroening aangevraagd van vrijgekomen trottoirdelen langs het plantsoen.

Verkeersplateau Galileïplantsoen – Archimedesweg, 2024 — Plateau bij de Archimedesweg, 2024.

Verkeersplateau Galileïplantsoen – Radioweg, 2024 — Plateau bij de Radioweg, 2024.

De straat nu

Het Galileïplantsoen is een langgerekt recht traject waar vaak te hard wordt gereden, met zebrapaden voor de Frankendaelschool, de 5e Montessorischool en de Watergraafsmeerse Schoolvereniging, fietsoversteken bij de Ampèrestraat en de Buys Ballotstraat, en de drukke kruisingen met de Radioweg en de Linnaeusparkweg. Zie de verkeerspunten 3 tot en met 11.

← Wethouder Frankeweg · Volgende straat: Archimedesweg →